Selecteer een pagina

Ouders van een kind met ADHD, het is niet altijd makkelijk

Nadia Konijnenburg

Altijd druk, nooit genoeg concentratie en impulsieve acties. Als u een kind met ADHD heeft, of zelf deze diagnose heeft gekregen, zult u dit waarschijnlijk herkennen. Deze diagnose kan veel stress en irritaties opwekken binnen het gezin. Medicatie is een welbekende oplossing, maar u kunt ook eens nadenken over mindfulness.

Het mag duidelijk zijn dat het hebben van ADHD, of het hebben van een kind met ADHD, niet altijd even makkelijk is. Vaak gaat het gepaard met veel stress bij de ouders, heftige emoties en zo nu en dan een fikse ruzie. Er zijn al diverse wetenschappelijke onderzoeken geweest die aantonen dat mindfulness stress reduceert. Momenteel is er een onderzoek gaande, genaamd MindChamp, waar ouders van, en kinderen met ADHD een 8-weekse mindfulness training volgen. De studie die wordt uitgevoerd door Karakter vindt in samenwerking met het Radboudumc en Donders Institute plaats. Het effect dat deze groepstraining heeft, als aanvulling op de gebruikelijke zorg van het kind met ADHD, wordt onderzocht. De focus van dit onderzoek ligt niet alleen bij het kind, maar vooral ook bij de ouders.

“Het is voor ouders best een hele klus, een kind met ADHD hebben.”
Carolien Aarnink

Leren een bewuste respons te geven

Opvallend is dat mindfulness training effect heeft op gebieden in het brein die zelfregulatie besturen. “Deze gebieden zijn ook betrokken bij ADHD”, vertelt Corina Greven, projectleider van MindChamp. Mindfulness zou dus mogelijk effecten kunnen tonen door het beïnvloeden van de structuur of functie van het brein. De kinderen leren onder andere hun zelfcontrole te verbeteren.  De onderzoekers verwachten ook de interacties tussen ouder en kind positief te veranderen. Greven: “bijvoorbeeld doordat ouders minder reactief worden en ze leren met meer compassie naar hun kind te kijken”. Dit heeft positieve uitwerkingen op de ouders, maar ook op het kind.

Carolien Aarnink geeft groepstrainingen aan de ouders en kinderen die meedoen aan het onderzoek. Zij verheldert waar de trainingen zich op focussen en hoe dit uiteindelijk effect heeft. “Het is voor ouders best een hele klus, een kind met ADHD hebben. Vaak zijn ze zelf ook moe en wordt er meer van ze gevraagd dan soms mogelijk is.” Logisch dan ook dat ouders niet altijd even goed reageren op hun kind wanneer deze boos wordt, weigert iets te doen, of een andere heftige emotie toont. “We leren de ouders om, in plaats van automatisch te reageren, voor een bewuste respons te kiezen.”

De body scan

Er zijn veel oefeningen die de ouders bewust laten worden over hun eigen reacties. Een daarvan is de body scan, een meditatieoefening, waar je focus mee traint. Tijdens een workshop mindfulness in Utrecht kunnen deelnemers dit ook ervaren. De workshop wordt gegeven op de vroege zaterdagochtend, door mindfulness trainer René Sprenger. Al drie jaar lang geeft hij workshops mindfulness en 8-weekse trainingen. Helemaal boven op het zoldertje van een pand aan de Nieuwegracht, mogen de deelnemers plaatsnemen op uitklapstoeltjes met kussens erop. De ruimte is wit en door het grote bloemvormige raam schijnt het zonlicht naar binnen. René laat de deelnemers, een man en zijn vrouw beiden rond de veertig jaar, eerst wat dingen over zichzelf vertellen. Daarna legt hij uit wat ze vandaag gaan doen en als tweede oefening van die ochtend begint hij dan de body scan.

Hij vraagt met zijn kalme, vriendelijke stem de deelnemers om een comfortabele houding aan te nemen. Zodra zij zich er goed bij voelen mogen ze de ogen sluiten, en dat doen ze. Na een paar keer diep in- en uitademen, om vervolgens de ademhaling natuurlijk te laten lopen, begint de oefening echt. René vertelt om de aandacht naar de linker tenen te brengen, in een langzaam tempo gaat hij verder naar de bal van de voet, de hiel, de wreef en dan de enkel. Het enige wat je hoort, naast René’s stem, zijn de rustige ademhalingen van de deelnemers. Soms verandert een van de drie van houding terwijl de aandacht wordt verplaatst naar het onderbeen, het bovenbeen en door de heupen door naar de rechtertenen. Dit gaat een tijdje zo door totdat ze het hele lichaam hebben gehad.

Wat Carolien vertelde zie je terug in de workshop van René. Zoals de deelnemers na de body scan vertellen, is het moeilijk om je aandacht er continue bij te houden. Je gedachten gaan automatisch naar bijvoorbeeld dingen die nog op de to do liststaan. Als je de body scan vaker doet train je in feite je aandacht, je focus. Je leert opmerken dat je afgeleid bent, en brengt daarna je aandacht weer terug. Door middel van, onder andere, deze oefening leer je hoe automatisch je handelen normaal gaat. Als je genoeg traint kun je vervolgens de keuze maken om helemaal niet op iets te reageren en het los te laten, om later dan een gepaste reactie te geven.

De mindfulness workshop van René Sprenger | Nadia Konijnenburg
Een vrolijk kiekje van het hele gezin | Judith Ditvoorst
Een dagelijkse bezigheid, de afwasmachine uitruimen | Nadia Konijnenburg
Oefening baart kunst, de opdrachtenschriften van Gijs en Michel | Nadia Konijnenburg

Verbetering in het gezinsleven

Judith Ditvoorst (48) is een van de ouders die heeft meegedaan aan het onderzoek MindChamp. Dit deed zij samen met haar zoontje Gijs van 12 jaar en haar man Michel (52). Beiden hebben ze ADHD. Terwijl zij met een kop dampende thee plaatsneemt aan de tafel in haar woonkamer vertelt zij hoe zij de training heeft ervaren en wat ze ervan heeft geleerd. “Ik vond het heel prettig. In het gezin is er altijd wel wat aan de hand, twee mensen met ADHD is best wel een stempel. Ik ben juist meer van de stilte en de rust, dan is het soms best moeilijk. Ik heb nu geleerd de stilte op te zoeken”. Door iedere ochtend een half uur te mediteren kan Judith haar rust vinden, ze voelt zich dan niet meer zo opgejaagd. Ze zoekt op haar telefoon een geluidsbestand op en even later klinkt er een oefening door de speakers. Het lijkt veel op wat René in zijn workshop deed, een body scan.

 Later vertelt ze ook hoe de dynamiek in het gezin is verbeterd. Ze geeft een mooi voorbeeld: “Gijs had de beurt om de afwasmachine uit te ruimen, dat is altijd gezeik. Het kan nooit gewoon gaan. Nu ook weer enorm veel herrie, ‘dat is stom en ik doe het niet!’ en pats boem, hij ging naar boven”. Wat normaal zou gebeuren, is dat Michel of Judith boos waren geworden en erachteraan waren gegaan. Zoals ze zelf zegt: “dat was een drama geworden”. Wat ze nu anders deden dan normaal, was om een adempauze te nemen. Precies zoals ze hebben geleerd tijdens de training. Na een minuut of vijf begonnen ze te overleggen wat ze zouden gaan doen om hem alsnog de afwasmachine te laten uitruimen. “En toen kwam hij rustig naar beneden en deed hij de afwasmachine. Ik dacht, dat was niet gebeurd als we die cursus niet hadden gedaan.”

 Het is dus duidelijk merkbaar dat de training positieve invloed heeft gehad op het dagelijks leven van dit gezin. Ook de 16-jarige dochter Sarah heeft dit gemerkt en is het ermee eens dat er meer rust is. Toen Judith aan Gijs vroeg wat hij ervan vond, merkte hij hetzelfde op. Niet alleen de gezinssituatie is dus duidelijk verbeterd, ook op het werk ondervinden Michel en Judith profijt aan de geleerde lessen. Michel, die conciërge is op een basisschool, heeft door zijn ADHD normaal moeite met een voor een klusjes afhandelen. Na de trainingen kan hij zich focussen op eerst de ene klus, om vervolgens de volgende af te maken. Als doktersassistente ervaart Judith hetzelfde. “Dat is ook heel stressvol. De meditatie helpt hier ook bij om rustig telefoontje voor telefoontje af te handelen en niet te denken van ‘oh de volgende staat er al!’”. Ze neemt niet voor niets iedere ochtend een moment voor haarzelf, even afstand nemen zodat ze bij haarzelf kan blijven. “In de ochtend is het half uurtje meditatie echt van mij. Dat zou ik iedereen aanraden”.